Piazza Armerina

Villa Romana del Casale – Enna

Romeinse villa met vloermozaïeken

In centraal Sicilië bij de plaats Piazza Armerina vind je de Romeinse villa – Villa Romana del Casale. Deze is vooral bekend vanwege de vele, zeer goed bewaard gebleven vloermozaïeken met onder andere jachttaferelen, goden- en heldensagen en de zogenaamde bikinimeisjes. Mede vanwege deze mozaïeken is de Villa Romana del Casale in 1997 op de UNESCO Werelderfgoedlijst (ref. 832) geplaatst.

De eerste opgravingen van de Villa Romana del Casale vonden plaats in 1881. Andere opgravingen waren in de periode 1935-1939, maar pas in de jaren 50 van de vorige eeuw werd de hele villa aan het licht gebracht.

De opgegraven villa is geheel bedekt met een frame van staal en doorzichtige plastic platen. Dat laatste levert in de zomermaanden helaas een hoge temperatuur op, zodat een bezoek eerder aan te raden valt in voor- en najaar.

Onduidelijk is wie de oorspronkelijke bouwheer was: het zou kunnen gaan om een lid van een rijke consulaire familie, maar ook keizer Marcus Valerius Maximianus wordt genoemd. Gedurende de Arabische overheersing van Sicilië (9e tot 11e eeuw na Chr.) werd de villa nog bewoond, maar daarna werd ze tijdens de verovering van Zuid-Italië door de Normandiërs verwoest, en raakte ze vergeten. Een aardverschuiving bedolf de Villa Casale onder een dikke laag zand, totdat de opgravingen in de 19e eeuw begonnen.

De villa kent openbare en privéruimtes. De architectuur is mede bepaald door het landschap waarin ze zich bevindt: de ruimtes liggen soms onder schuine hoeken ten opzichte van elkaar. Centraal ligt het peristylium, een bijna rechthoekige en door zuilengalerijen omgeven niet-overdekte ruimte met daaraan vast enkele andere ontvangstruimtes, waaronder een door zuilen omgeven helft van een ellips (op de plattegrond: geel). Ten zuiden van het peristylium bevindt zich het triclinium, ofwel: de officiële eetzaal, met daaraan vast ook enkele salons (triclinium donkergroen, de salons lichtgroen op de plattegrond). De kleinere ruimtes ten noorden van het peristylium zijn keuken- en dienstruimtes (licht- en donkerblauw op de plattegrond), en gastenkamers (lichtpaars) Ten oosten van het peristylium bevindt zich het privé-gedeelte van de villabewoners: (zeer lichtblauw) en –aan de andere kant van de basilica of audiëntiekamer, te herkennen aan de halfronde uitbouw aan de oostzijde– de privéruimtes van de heer des huizes (middelblauw). Ten slotte is nog het badhuis (de thermen) te herkennen: die zijn gelegen aan de westzijde van de villa (leverkleurig op de plattegrond).

  • Piazza Armerina

Vrijwel alle ruimtes van de Villa Romana del Casale hebben mozaïeken op de vloer. In totaal gaat het om circa 3.500 vierkante meter vloeroppervlak. De meeste mozaïeken zijn goed bewaard gebleven. Ieder mozaïeksteentje of glasdeeltje is ongeveer 1×1 cm groot. De jachtscènes zijn het bekendst, net als de zogenaamde bikinimeisjes: de oudste afbeelding ter wereld van vrouwen in een soort bikini. Ze lijken allerlei krachtsporten of gymnastiekoefeningen uit te voeren.